Jelita – drugi mózg, a nerwica.

Nasze samopoczucie i zdrowie psychiczne są w dużej mierze zależne od jelit. Przewód pokarmowy to nie tylko organ trawiący pokarm, ale także kluczowy element regulujący nasz nastrój, odporność i funkcje poznawcze. Jelita mają powierzchnię 200 razy większą niż skóra ok. 200 m2. Jelito grube i cienkie mają razem łącznie ponad 8 metrów długości. Aż 90% serotoniny – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za dobre samopoczucie – jest syntetyzowane właśnie w jelitach. W tym narządzie po części produkowana jest również melatonina oraz syntezowane są witaminy K, B1,B6, B12 oraz kwas foliowy. Wyżej wymienione mają ogromny wpływ na układ nerwowy – a u osób z zaburzeniem lękowym obserwuje się ich niedobór. Jelita pełnią funkcję nie tylko przyswajają składniki odżywcze, ale także nie dopuszczają otaczających szkodliwych substancji do organizmu. Usuwają także produkty przemiany materii i toksyny. Układ trawienny zawiera około 100 milionów neuronów, co czyni go drugim co do wielkości skupiskiem neuronów w organizmie, zaraz po mózgu. Komunikacja między jelitami a mózgiem odbywa się poprzez tzw. oś jelitowo-mózgową, w której uczestniczą układ nerwowy, hormonalny i odpornościowy. Głównym komunikatorem w tej osi jest nerw błędny. Zależy od niego prawidłowa praca serca, układu trawiennego i oddechowego. Jest on najdłuższym nerwem czaszkowym – przeplata większość narządów w organizmie człowieka takie jak gardło, przełyk, krtań, oskrzela, płuca, serce, żołądek, trzustka i wątroba. Rozpoczyna się w rdzeniu przedłużonym, a jego zakończenia stanowią liczne rozgałęzienia w jamie brzusznej. Komunikuje dwukierunkowo jelita z mózgiem. Jelita posiadając więc bogaty system nerwowy, więc możemy zatem odczuwać w nich emocje. Kiedy jesteśmy zestresowani, pojawia się ból, a gdy zakochujemy się, odczuwamy przyjemne „motylki w
brzuchu”. Dowodzi to, że jelita potrafią nie tylko przewodzić emocje, ale także w pewnym sensie „czuć”.
Ponadto Enteryczny Układ Nerwowy (EUN – w jelitach) niezależnie od mózgu posiada inne bardzo istotne role, takie jak np.: kontroluje limfatyczny układ odpornościowy, koordynuje skurcze komórek w mięśniach wyściełających jelita (ruch odbywa się we właściwym kierunku), wspiera cyrkulację dojelitową. Po jedzeniu osoby z nerwicą często też skarżą na bóle brzucha, biegunki czy zaparcia wywołane nadmiernym stresem. Prowodyrem jest kortyzol wydzielany poprzez nadmierną aktywność osi HPA (podwzgórze-przysadka-nadnercza). Wywiera on wpływ na wydzielanie cytokin. Ponadto podwyższa stężenie glukozy we krwi – co może być przyczyną cukrzycy u osób z nerwicą i depresją. Stres zaburza także funkcje trawienne i równowagę mikrobioty jelitowej, prowadząc do dalszych problemów zdrowotnych. Reakcja organizmu na stres może zaburzyć równowagę dobrych bakterii jelitowych, powodując, że gospodarka jelitowa skłoni się bardziej ku grupie tych złych. Mikrobiota jelitowa, czyli biliony mikroorganizmów zasiedlających nasz przewód pokarmowy, wykonują niezbędną ciężką pracę dla zdrowia całego organizmu. Zaburzenia jej mogą prowadzić do stanów lękowych, depresji, a nawet neurodegeneracji. Najczęściej wywołują je: stres, niezdrowa dieta, przyjmowanie niektórych leków (jak np. antybiotyki, niesteroidowe leki przeciwzapalne). Jelita mają zdolność do funkcjonowania w pewnym stopniu niezależnie od mózgu – co za tym idzie do podejmowania autonomicznych decyzji dotyczących układu trawiennego. Na przykład po spożyciu zepsutego jedzenia mogą natychmiast wywołać reakcję obronną – biegunkę lub wymioty – bez konieczności przekazywania sygnałów do mózgu. Ponadto, podobnie jak mózg, jelita przechowują informacje i „uczą się” na podstawie doświadczeń. Przykładem może być zjawisko warunkowania: jeśli wielokrotnie spożywamy produkt, który wywołuje ból brzucha, jelita automatycznie reagują napięciem i dyskomfortem przy jego kolejnym spożyciu, nawet zanim pojawią się realne problemy trawienne. Działa to na podobnej zasadzie, jak mózg przetwarza negatywne doświadczenia i kojarzy bodźce z emocjami. Co więcej, jelita zawierają własne sieci komórek glejowych, które pełnią funkcję ochrony neuronów i regulacji stanów zapalnych, podobnie jak astrocyty w mózgu. To pokazuje, jak bardzo nasze jelita są powiązane z układem nerwowym i jak istotne jest dbanie o ich zdrowie.
Aby utrzymać zdrową mikrobiotę jelitową można pomyśleć o wprowadzeniu kilku wskazówek, które można znaleźć w E-booku sekret nerwicy.